Zanieczyszczenie Małej Panwi
25 maja 2020 r.

Zanieczyszczenie Małej Panwi - co ustalili inspektorzy?

Mała Panew, prawobrzeżny dopływ Odry chroniony w ramach sieci Natura 2000, jest atrakcją turystyczną dwóch województw (śląskiego, opolskiego) oraz miejscem rekreacji mieszkańców okolicznych miejscowości. Trudno się więc dziwić zaniepokojeniu oraz zainteresowaniu społecznemu, jakie wywołało zanieczyszczenie rzeki.

Co się zdarzyło?

24 kwietnia 2020 r. inspektorzy WIOŚ w Katowicach, powiadomieni o zanieczyszczeniu rzeki Mała Panew w miejscowości Krupski Młyn, natychmiast rozpoczęli kontrolę w spółce NITROERG S.A. w Krupskim Młynie, w której w wyniku awarii do rzeki przedostała się substancja o nazwie Nitrocet 50. Z ustaleń inspektorów wynika, że podczas awarii jednego z urządzeń linii do produkcji nitrocetu wraz z wodami chłodniczymi przedostało się do rzeki Mała Panew około 0,5 m3 (tj. około 300 kg) czystego produktu NITROCET 50. Jest to nierozpuszczalna substancja, którą dodaje się do oleju napędowego.

Trzy razy (24, 28 i 30 kwietnia 2020 r.), inspektorzy przeprowadzili oględziny terenu, zarówno samego zakładu jaki i brzegu Małej Panwi na długości około 5,3 km w dół biegu rzeki (na terenie województwa śląskiego). Oględziny wykazały punktową obecność nitrocetu w kilkunastu zakolach rzeki poniżej wylotu ścieków z zakładu. Na szczęście nie stwierdzili zanieczyszczenia koryta rzeki w sposób jednolity na całej powierzchni rzeki. Nitrocet nie rozpuszcza się w wodzie, powodując w rzece powstawanie większych jego skupisk w miejscach, gdzie prędkość przepływu wody jest mała (zakola, naturalne zastawki). Dzięki temu substancja ta możliwa jest do usunięcia w sposób mechaniczny, poprzez odpompowanie lub zbieranie ręczne. W tej sytuacji Inspektorzy WIOŚ prowadzący kontrolę w zakładzie zobowiązali jego kierownictwo do natychmiastowego podjęcia działań, zmierzających do całkowitego usunięcia wspomnianej substancji z powierzchni rzeki.

Zdarzenie zostało zakwalifikowane jako wykroczenie z art. 471 ust. 6 ustawy Prawo wodne, w związku z tym na przedstawiciela zakładu została nałożona grzywa w postaci mandatu karnego, w maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości tj. 500 zł. Ponadto konsekwencją finansową dla firmy będzie zwiększona opłata za usługi wodne, uwzględniająca uwolnione w wyniku awarii zanieczyszczania. Kiedy w jakimś podmiocie korzystającym ze środowiska (podmiocie gospodarczym) zdarzy się awaria, prawo nie przewiduje naliczania kar pieniężnych tego rodzaju, jakie inspektorzy naliczają za prowadzenie działalności niezgodnie z przepisami prawa dotyczącymi ochrony środowiska.

Postępowanie w sprawie wymierzenia podwyższonej opłaty prowadzić będzie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które zostało poinformowane o stwierdzonym awaryjnym wprowadzaniu przez zakład wód chłodniczych, zanieczyszczonych nitrocetem do rzeki Mała Panew.

Jakie są skutki zanieczyszczenia rzeki?

Podczas dwóch pierwszych oględzin pobrane zostały do badań próby wody z Małej Panwi, które zostały następnie przekazane do Centralnego Laboratorium Badawczego GIOŚ do przeanalizowania. Wyniki badań wykazały podwyższoną wartość wskaźnika zanieczyszczeń ChZT (chemicznego zapotrzebowania tlenu) - jest to wskaźnik zanieczyszczenia chemicznego w wodach powierzchniowych i ściekach.

  • • Próbki wody pobrane 24 kwietnia 2020 r. wykazały zwiększoną wartość badanego wskaźnika w wodach rzeki Mała Panew w punktach położonych poniżej wylotów z kanalizacji zakładowej. Największą wartość ChZT wykazała próbka pobrana z zakola rzeki, w miejscu naturalnej „zastawki” powstałej z naniesionego nurtem materiału organicznego (gałęzie, pnie drzew oraz muł). Takie miejsca licznie występują na całej długości meandrującej poniżej zakładu rzeki.
  • • Ponowny pobór próbek wody z rzeki miał miejsce 28 kwietnia 2020 r. Wyniki ich badań także wykazały podwyższoną wartość badanego wskaźnika. Zarówno w próbce pobranej w zakolu w pobliżu wylotu z kanalizacji zakładowej, jak i w wodzie pobranej z zakola rzeki i naturalnej „zastawki” (w miejscu wcześniejszego poboru). Na szczęście zbadana w tym miejscu wartość wskaźnika była 10-krotnie niższa w stosunku do wartości stwierdzonej 24 kwietnia. Fakt ten świadczyć może o efektywności prowadzonych przez zakład działań związanych z usuwaniem zatrzymanej w zakolach rzeki wodnej emulsji nitrocetu.

Wpływ każdej substancji na ekosystem rzeki, w tym substancji uważanej za powodującą zanieczyszczenie środowiska, zależny jest w znacznej mierze od jej stężenia w danym środowisku. Nitrocet w dużych stężeniach w wodzie może doprowadzić do śnięcia ryb lub obumierania innych organizmów wodnych. Jednak w trakcie oględzin przeprowadzonych przez inspektorów WIOŚ na terenie naszego województwa, nie stwierdzono żadnych widocznych oznak w środowisku, świadczących o ewentualnym śnięciu ryb lub innych organizmów wodnych. Ponadto Prezes lokalnego Koła Wędkarskiego w Krupskim Młynie w przesłanej do zakładu informacji oświadczył, że w związku ze zdarzeniem przedostania się nitrocetu do wód rzeki Mała Panew, nie stwierdzono ewentualnych strat w rybostanie.

Co dalej?

1 czerwca 2020 r. rozpocznie się w NITROERGU kolejna kontrola. Inspektorzy sprawdzą czy Spółka zrealizowała wydane jej zarządzenia pokontrolne, na co dostała czas do 31 maja br.

Zarządzenia pokontrolne:

  • • Kontynuowania działań, zmierzających do całkowitego usunięcia nitrocetu z rzeki. Przekazania zebranej emulsji nitrocetu do zagospodarowania podmiotowi posiadającemu uregulowany stan formalno-prawny w zakresie gospodarowania odpadami, zgodnie z wymogami art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach to znacz podmiotowi, który ma zgodę na odbiór tego rodzaju odpadów.
  • • Dokonania przeglądu stanu technicznego instalacji produkcyjnej zakładu, w celu wyeliminowania ewentualnej możliwości powstania awarii związanych z przedostaniem się substancji do środowiska, w wyniku złego stanu technicznego urządzeń lub ich elementów.
  • • Poinformowania WIOŚ o podjętych procedurach i przewidzianych do realizacji działaniach w celu całkowitego wyeliminowania możliwości niekontrolowanego przedostania się substancji chemicznych z ciągu produkcyjnego do środowiska.

Inspektorzy sprawdzą, czy spółka ma opracowane procedury, które nie dopuszczą w przyszłości do podobnej awarii, a także przeanalizują je pod kątem potencjalnej skuteczności. Podczas oględzin terenu sprawdzą, czy zanieczyszczenie zostało usunięte z rzeki, pobiorą do badań ponownie próby wody, sprawdzą także czy firma sprawdziła swoje instalacje pod kątem technicznym.

Osoba odpowiedzialna za treść informacji: Małgorzata Zielonka
Infomację zamieściła: Agnieszka Zasadzień
Powiadomienie o ryzyku przekroczenia i przekroczeniu poziomu informowania lub poziomu alarmowego zanieczyszczeń w powietrzu

Powiadomienie o ryzyku przekroczeniu poziomu informowania dla pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu w dniu 9 maja 2020 r. (Czytaj dalej...)

www.obywatel.gov.pl