Pomiary pyłu zawieszonego PM2,5 na stacji w Gliwicach oraz na terenie województwa śląskiego
23 stycznia 2018 r.

Szanowni Państwo,
informujemy, iż na stacji w Gliwicach pył zawieszony PM2,5 od 2018 roku będzie badany w dalszym ciągu metodą manualną, tak jak było to dotychczas, natomiast nie będzie już prowadzony pomiar automatyczny tego zanieczyszczenia.

Pomiar automatyczny pyłu zawieszonego PM2,5 na stacji w Gliwicach był prowadzony dodatkowo, w celu potwierdzenia zależności pomiędzy ilością pyłu PM10, a PM2,5 w pomiarze automatycznym.

Badania prowadzone na terenie polski wykazują, iż pył PM2,5 stanowi około 60-90% pyłu PM10. W województwie śląskim badania wykazują najczęściej poziom około 70-80%. Tak więc, na stacjach gdzie prowadzony jest pomiar pyłu PM10 możemy w prosty sposób oszacować procentowy udział PM2,5.

W przypadku stacji w Gliwicach udział PM2,5 w PM10 w 2017 roku stanowił około 77%, przy porównaniu pomiarów automatycznych.

Dodatkowo informujemy, iż dla pyłu PM2,5 obowiązuje norma średnioroczna wynosząca 25 µg/m3. Przepisy prawa, krajowe jak również unijne, nie określają dla tego zanieczyszczenia normy dobowej, tak jak to ma miejsce w przypadku pyłu PM10. Również poziomy informowania i alarmowe dotyczące zagrożeń związanych z występowaniem w powietrzu wysokich poziomów stężeń ustalone zostały dla pyłu zawieszonego PM10.

Z kolei, przepisy prawa w przypadku pyłu PM2,5 nakazują obliczanie w skali roku wskaźnik tzw. średniego narażenia. Wskaźnik ten oblicza się na podstawie stężeń pyłu PM2,5 dla miasta o liczbie mieszkańców większej niż 100 tys. i aglomeracji na podstawie danych z jednego stanowiska pomiarowego, z wyjątkiem aglomeracji warszawskiej i górnośląskiej, dla których wyznacza się dwa stanowiska.

Powyższe powoduje, iż na terenie województwa śląskiego znajduje się 5 stanowisk manualnych do pomiaru pyłu zawieszonego PM2,5 w zakresie obliczania wskaźnika średniego narażenia. Stanowiska te znajdują się w: Katowicach i Gliwicach (aglomeracja górnośląska), Żorach (aglomeracja rybnicko-jastrzębska), w miastach Bielsko Biała oraz Częstochowa.

Pyłomierz manualny to urządzenie pomiarowe, w którym znajduje się kasetka z 15. filtrami. Pyłomierz zasysa powietrze, a obecne w nim zanieczyszczenia osadzają się na specjalnym filtrze. Powietrze zasysane jest przez czerpnię czyli rurę, której integralną częścią jest tzw. głowica separująca czyli urządzenie przepuszczające do dalszej części toru pomiarowego wyłącznie pył o określonej średnicy ziaren. Następnie pył osadza się na filtrze, co trwa 1 dobę, po czym filtr jest automatycznie wycofywany z toru pomiarowego, a na jego miejsce wprowadzany jest następny.

Wymiana całej kasetki prowadzona jest systematycznie co 14 dni i wówczas jest ona przewożona do laboratorium, a do pyłomierza wkłada się kasetkę z czystymi filtrami.

Po przywiezieniu do laboratorium filtry są kondycjonowane, czyli suszone do osiągnięcia stałej wagi i ostatecznie ważone. Na podstawie różnicy wagi filtra przed i po ekspozycji oblicza się wagę pyłu, a po uwzględnieniu objętości powietrza, którą filtr przepuścił oblicza się stężenie pyłu. W zależności od programu pomiarowego można dokonać również analizy tego pyłu na zawartość np. metali ciężkich lub węglowodorów typu WWA.

Analizy składu pyłu nie można wykonać w przypadku pomiarów automatycznych.

Pomiar metodą manualną pyłu zawieszonego (PM10 i PM2,5) jest metodą referencyjną, ze względu na jego bardzo dużą dokładność. Cała procedura pomiarowa powoduje jednak, że wyniki pomiarów manualnych nie mogą być dostępne w sposób ciągły, tak jak w przypadku pomiarów automatycznych. Czas potrzebny na wszystkie czynności związane z pomiarem i obróbką laboratoryjną to co najmniej miesiąc i dlatego przepisy prawa określają, iż wyniki pomiarów manualnych mają być dostępne w terminie do 60 dni od końca miesiąca, w którym były prowadzone pomiary.

Poniżej przekazujemy linki do danych pomiarowych dla pyłu PM2,5:
http://powietrze.katowice.wios.gov.pl/dane-pomiarowe/automatyczne
http://powietrze.katowice.wios.gov.pl/dane-pomiarowe/manualne/parametr/pm2.5/stacje/651-653-649-636-512-663-685-650-1149/miesieczny/12.2017
Równocześnie informujemy, iż obecnie prowadzone są działania w kierunku przeniesienia danych automatycznych dla pyłu zawieszonego PM2,5 ze stacji w Gliwicach do archiwum zawartego na stronie:
http://powietrze.katowice.wios.gov.pl/archiwalne-dane-pomiarowe.

Proces przeniesienia tych danych może potrwać pewien okres czasu, ponieważ dotychczas archiwacja obejmowała całą stację, a nie pojedyncze stanowisko i sposób przeniesienia tych danych musi być rozwiązany w zakresie programu obsługującego stacje. Do czasu przeniesienia całości przedmiotowych danych, wyniki pomiarów automatycznych PM2,5 ze stacji w Gliwicach za 2017 rok dostępne są pod linkiem: http://www.katowice.wios.gov.pl/aktualnosci/20180123/gliwice.xlsx

Osoba odpowiedzialna za treść informacji: Andrzej Szczygieł
Infomację zamieściła: Agnieszka Zasadzień
Ryzyko przekroczenia i przekroczenie poziomów alarmowych w powietrzu

Powiadomienie o przekroczeniu wartości dobowej 150 µg/m3 dla pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu z dnia 19 października 2018 roku (Czytaj dalej...)

www.obywatel.gov.pl